Skip Navigation Links
صفحه اولExpand صفحه اول
بانک اطلاعات هنرمندانExpand بانک اطلاعات هنرمندان
درباره استانExpand درباره استان
منابع محتواییExpand منابع محتوایی
عملکردExpand عملکرد
واحد های هنریExpand واحد های هنری
تولیداتExpand تولیدات
تماس با ماExpand تماس با ما
 
 
 

 

موسيقي در استان لرستان

كوههاي سر به فلك كشيده برف گير زاگرس ، دره هاي صعب ، چشمه ها و سرابهاي خروشان ، جنگلهاي انبوه و مراتع حاصلخيز از دير باز تاكنون زيست بومهاي مناسبي براي ساكنين اين ديار كهن فراهم آورده است . به لحاظ دارا بودن چنين شرايط مناسب اقليمي و جغرافيايي ، از گذشته هاي بسيار دور اقوامي در اين سرزمين سكني گزيده اند كه زراعت ، دامداري و فلزكاري با مفرغ را بيش از همسايگان خود مي دانستند و در اثناي تاريخ زندگي بشري آثار ارزشمندي را با خود به يادگار گزارده اند . گذشته از اينكه بسياري از اين يادگارها در غار ها و اطراف آنها ، تپه هاي باستاني ، بناهاي تاريخي و ديگر اشياء فرهنگي / تاريخي تجلي يافته است . اما بخش مهمي از آنها كه پيوندي نا گستني و پنهان و آشكار با فرهنگ عادي نياكان اين سرزمين ما دارد ، همانا فرهنگ معنوي و يا فرهنگ بومي مردم لرستان است كه هنوز هم مي توان در جاي جاي آن نشانه هايي از اين پيوند را در آيين ها ، مراسم ها ، باورها ، اعتقادات ، رقص هاي سور وسوگ ، مقام هاي موسيقيايي كهن ، پوشاك ، ادبيات شفاهي و ديگر سنن آنها باز يافت .
به گواه يافته هاي باستان شناسي و آواهاي باز مانده در مقام هاي مور ، هوره گوراني ، سواري چر ، كوچر ، رقص هاي آيين و سرودهاي مذهبي دراويش اهل حق يارسان، موسيقي لرستان بخش مهمي از تاريخ موسيقي را به خود مربوط مي سازد .
موسيقي را مي توان در يك تقسيم بندي كلي به دو دسته باز شناخت :
الف ) موسيقي آوازي (كلامي )             ب ) موسيقي سازي
الف )موسيقي آوازي يا كلامي از كهن ترين موسيقي هاي  لرستان است . اين نوع موسيقي بيشتر در مراسم عروسي ،  سوگواري و فعاليتهاي روزمره زندگي عشاير و روستائيان و توسط زنان و برخي موارد نيز توسط مردان اجرا مي شود .
1-     آوازهاي شادمانه (عروسي )؛ ترانه هايي كه عملا بدون همراهي ساز و با هم آوايي زنان در مراسم عروسي اجرا مي شود و عبارتند از سيت بيارم ، بينا بينا ، بزران بزران
سيت بيارم : به معني (( براي تو بياورم )) كه منظور آوردن هدايا براي عروس از سوي داماد است اين آواز بيشتر به صورت دسته جمعي توسط زنان و دست زدن با همين ريتم ،بدون نواختن موسيقي اجرا شده و درمقام سنگين سماع مي باشد كه امروزه با كمانچه و ضرب يا سرنا و دهل نيز شنيده مي شود .
بينا بينا : نام آوازي است كه در مقام سنگين سماع بوده و مفهوم آن به درستي و صراحت مشخص نيست به احتمال قوي نام دختر يا زني در ايام دور بوده است.
بزران بزران :نيز از ديگر آوا هاي شادمانه( عروسي) مي باشد .
2-    آواهاي عاشقانه : از ويژگي هاي ترانه هاي عاشقانه خصوصيات اشعار آن است كه خاص يك مقام نمي باشد يعني اگر بيتي را در مقا م سنگين سماع خوانديم مي توانيم آن را نيز در مقام دو پا ، سه پا و يا شانه شكي نيز خوانده و اجرا كنيم .
برخي از اين آوا ها عبارتند از :
كچكله شيرازي
كوش طلا
هالو گنم خر كه به معني ((دايي گندم خر )) مي باشد و از ترانه هاي مشهور لري در مقام سه پا مي باشد .
آواهاي عاشقانه  مانند :
كيودار -  يا كبود دار - (همچنين درخت كبود يا سپيدار ) و منظور تشبيه معشوق و دلبر بوده كه همچون سپيدار بلند قد و سر سبز و رعناست . ترانه كيودار در مقام سنگين سماع خوانده شده و سبك اجراي آن همانند بزران مي باشد .
كلنجه زرد - كلنجه نوعي كت مخمل زنانه در رنگ هاي الوان است كه در گذشته زنان طبقات مرفه آنرا به تن مي پوشيدند و اين ترانه در وصف زني است كه كت مخمل زرد به تن دارد .
بزران بزران - منظور به صدا در آوردن زنگ يا دو چند فلز مي باشد بزران در مقام سنگين سماع اجرا و خوانده مي شود .
3-كلام هاي ديني يا سروده هاي مذهبي :
كلام هاي يارسان - اين نوع مقام بيشتر براساس كلام هاي يارسان سروده شده و جنبه عرفاني و ا عتقادي بسيار عميق دارد. شهر بي صدا يا سراي خاموشان ، 12 كلام ياري ، ضامن آهو و..... از جمله اين سروده هاي مذهبي مي باشد.
4-مويه ها (سوگواري ) :
در مراسم سوگواري عزيزي از دست رفته ، زنان عزاداري كه در سوگ نشسته اند در وصف اوآوازهايي توام با المان خاص بومي مي خوا نند كه هر بيننده و شنونده اي را
 متأثر مي سازد و اين آواز ها را در گويش مور يا سرو گويند.
هوره گوراني ، سواري چر ، كوچر از جمله آوازهايي هستند كه به هنگام دلتنگي ، غريبي ها و فراق از يار توسط مردان يا (رهگذران ) عشاير و روستايي در ميان كوهساران طنين انداز مي گردد .

5-آوا هاي دلتنگي و غريبي :
عليدوستي يا عليسونه يكي از كهن ترين و رايج ترين آواز هاي لري است در گوشه (( داد)) دستگاه ماهور اجرا مي شود .
6- آواز هاي حما سي :
آثار نظامي گنجوي و بالاخص خسرو و شيرين پر است از آثار ماندني موسيقي كهن ايرا ني كه كمتر دچار تحريف و فراموشي شده  اين موسيقي از آميخته شدن انواع موسيقي طبقاتي بوجود آمده است.
از انواع آواهاي حماسي مي توان به :
شيرين و خسرو -  شيرين و خسرو را برخي ((نظامي خوني )) خوانده اند از بهترين افرادي كه در اجراي آواز شيرين و خسرو تبحر بسيار داشته اند مرحوم استاد عليرضا حسن خاني بوده است.
شاهنامه خواني لري و لكي :
دايه دايه : ترانه ((دايه دايه )) مشهورترين و پر آواز ترين سروده لري در مقام سه پا بوده كه امروزه مرزهاي لرستان را در هم نورديده و بيشتر مردم كشور و موسيقي دانان ، با اين تصنيف آشنايي دارند .


7-آواز هاي طنز و هجو :
اين ترانه ها اغلب به صورت في البداهه در هجو شخص يا موضوع يا مكاني سروده شده و برخي اوقات نيز با حركات نمايش طنز آلود فرد يا افرادي همراه بوده است از جمله اين آوا ها مي توان به
 ماست فروش
هورم هورم
هي راسي سله
هي نبات  
كاسمسا اشاره نمود .
8-موسيقي آواز كار (ترانه هاي كار ) :
در گذشته هاي نه چندان دور لرستان ، زنان و مردان روستايي و عشاير به هنگام كار روزا نه مانند برزگري ، خرمن (گا هوله ) ، شير دوشي ،مشكه زني ، برنج كوبي و.... براي كاهش خستگي ناشي از كار و بيان آمال و آرزو هاي خود آواز هايي مي خواندند. ريتم اين آوازها معمولاً متأثر از صداي كار آنها و مضامين شعرها نيز متأثر از ابزار، وسايل ارزش هاي محيط زندگي و عشق به يار ، سرزمين ، گياهان ،درختان وهرچه را كه به آن دلبسته اند مي باشد چنين آوازهايي هنوزمي توان در نقاط دور از هيا هوي شهر و شهر نشيني شنيد.
 لالايي (لاوه لاوه )- مادر از نخستين آوازه خوان زندگي است كه همواره با نغمه هاي كهن و ابياتي دلنشين و سرشاراز عشق و عاطفه مادري ، فرزند دلبندش را به خوابي آرام و دلچسب فرو مي برد . ......
ب- موسيقي سازي :
اين موسيقي آنچنان كه از اسمش پيداست با استفاده از سازهاي بومي و توسط نوازندگان محلي اجرا مي گردد. مقام هاي اين نوع موسيقي عبارتند از : مقام هاي شادي (عروسي )، مقام هاي سوگواري ، مقام هاي مذهبي يارسان ، مقام هاي حماسي ، مقام هاي دلتنگي و عاشقانه
ساز هاي لري عبارتند از :
سرنا ، دهل ، كمانچه (تال ) ، تنبك (تمك ) ، دوزله ، بلور
1- مقام هاي شادي( عروسي ):
رقص ( سنگين سماع ، دو پا ، سه پا ، شا نه شكي ، اشكاري ):
و قتي صداي ساز بلند مي شود لرها دوست دارند كه با آن همراه شوند . زن و مرد ،  پيرو  جوان دست در دست هم يكي شوند و به اصطلاح محلي(( ببازند )) يعني برقصند و به رقابت بپردازند و به يكديگر عشق بورزند و شور وهمبستگي شان را در جشن عروسي بنمايا نندزيرا كه اين شور لازمه بقاي آنها ست. معمولاً رقص بومي با ريتمي آرام در مقام سنگين سماع (رقص سنگين ) توسط نوازندگان محلي با نواختن سرنا و دهل در ميان عشاير و روستاييان و كمانچه و تمبك در شهرها آغاز مي گردد در مقام هاي ديگر به نام دو پا ، سه پا، شانه شكي به اوج خود مي رسد و دوباره آرام مي گيرد .
نوع ساز : ( سرنا ، دهل ، تنبك ، كمانچه )
رقص و آواز : ( بينا بينا ، كيودار ، كلنجه زرد )
2- مقام هاي سوگواري :
نوع ساز ( دهل ، سرنا ) موسيقي سوگواري بيشتر جنبه آييني داشته و در مراسم عزاداري از روزگار كهن تا كنون كاربرد فراوان دارند معروفترين مقام هاي آن عبارتند از :
پاكتلي
چمري يا چمرانه
سحري - نواختن اين مقام نوعي بيدار باش در سحرگاهان بوده كه امروزه ا بتداي مراسم سوگواري سا لار شهيدان حضرت امام حسين (ع) نيز اين مقام نواخته مي شود . در گذشته هنگام نواخته شدن اين مقام توسط سرنا بر فراز بام ها و بلندي ها ، ايلات از وقوع يك خبر مهم مطلع مي شوند خود را آماده شركت در آن مراسم مي كردند  بالطبع در هنگام جنگ نيز خود را آماده شركت در نبرد مي كردند.
شيوني
ياري
گريمخاني
3-مقام هاي عاشقانه و دلتنگي (كمانچه و تنبك )
معروف ترين مقام هاي اين موسيقي عبارتند از : قدم خير - اين اشعار در مدح قدم خير ، زني از خوانين با لا گريوه كه دختر كد خدا قني (قندي ) قلاوند بوده و بنا بر اقوال برخي معمرين در قبال اهداء و بخشش يك رأس ورزا ((گاو نر )) به نوازند ه اي ،در اوصاف وي سروده شده است .
كچكله شيرازي - استاد عليرضا حسين خاني از چيره دست ترين نوازنگان و خوانندگان اين نوع آواز محلي بوده است.  

 


     
 
موسیقی در دوران هخامنشی
موسیقی در دوران هخامنشی
ر اساس نوشته های هرودوت مورخ یونانی، مغان هخامنشی بدون همراهی ساز با نای سرودهای مذهبی می خواندند و از این نظر، نه مثل سرود خوانان بابلی و آشوری بودند و نه تحت تاثیر اقوام سامی. موسیقی این سرودها صرفآ موسیقی آوازی بود و نه موسیقی سازی...
معرفی پردازشگرهای صوتی (Gate - گیت)
معرفی پردازشگرهای صوتی (Gate - گیت)
دراین مقاله با چگونگی کار با gate آشنا می شوید .
چگونه استوديوى خانگى بسازيم
چگونه استوديوى خانگى بسازيم
بالاخره تصميم گرفتيد كه تدريس خصوصى موسيقى را آغاز كنيد. مبارك است. احتمالاً خيالتان از بابت مهارت هاى تدريس راحت است، اما كمتر در مورد نحوه درست كردن يك استوديو مطمئن هستيد.
اصطلاح موسیقی کلاسیک
اصطلاح موسیقی کلاسیک
حتی اگر در موسیقی خیلی حرفه ای نباشیم و دو قطعه کاملا" ناشناس برای ما پخش کنند خیلی سریع میتونیم با یک قضاوت اولیه بگیم که کدامیک از این دوقطعه کلاسیک است و کدام نیست. چرا اینگونه است؟
زلتان کودای، خادم موسیقی فولک
زلتان کودای، خادم موسیقی فولک
در سال 1900 کودای به منظور تحصیل در رشته زبانهای مدرن وارد دانشگاه بوداپست شد و آغاز به آموختن موسیقی در آکادمی فرانتس لیست (Franz Liszt) در همان شهر نمود، جایی که هانس کسلر (Hans Koessler) به وی آهنگسازی را آموخت.
جک برایمر، سلطان انگلیسی کلارینت
جک برایمر، سلطان انگلیسی کلارینت
برایمر همچنین تحت سرپرستی استوکوفسکی، کوسِویتسکی و برونو والتر به نوازندگی پرداخته است.
ساز شناسی (بربط)
ساز شناسی (بربط)
بَربَط یا عود سازی زهی است که در خاورمیانه و کشورهای عربی رایج است و از قدیمی‌ترین سازهای شرقی و ایرانی به شمار می‌رود.این ساز در حقیقت‌ نوعی‌ سمبل‌ تاریخی‌ برای‌ سازهای‌ ایرانی‌ است.
ویولون گوارنری ویوتام
ویولون گوارنری ویوتام
یکی از آخرین ویولون هایی که به دست این استاد بزرگ ساخته شد، گوارنری متعلق به ویوتام بود که سه سال قبل از مرگ او یعنی در سال ۱۷۴۱ ساخته شد.
لئوپاد آئور
لئوپاد آئور
هیچ گاه آرشه را بر نمی داشت تا پاساژها را توضیح دهد. اگرچه خود هوادار و استاد تکنیک بود. بنابر ترسی که هنرجویان از سوال پرسیدن از آئور داشتند از یکدیگر سوال میکردند. وی استعدادها را تخمین می زد اما هیچ بهانه ای را برای عدم دقت، بی نظمی و غیبت نمی پذیرفت. وی به وقت شناسی بسیار اهمیت می داد، انتظار داشت هنرجویانش به جزئیات توجه کنند، کلاسهای وی به همان میزان اجراهای رسیتال سخت بودند!
صدای سنتور (II)
صدای سنتور (II)
-وزن مضراب: معمولاٌ وزن مضرابها در تغییر حجم صدا موثرند. مضرابها ی کم وزن اکثراٌ قطر نازکتری دارند و همچنین دارای سر کوچک و نازکی هستند که همین امر باعث می شود مضرابها هنگام برخورد با سیم قدرت لازم یا کافی را نداشته باشند که در نتیجه صدای حاصله کم حجم خواهد بود و مضرابهای سنگین بالعکس.
     
 
 
تمامی حقوق مادی و معنوی این وب‌سایت به حوزه هنري استان لرستان تعلق دارد | نقشه سايت